Алабуга нуры

Басма битләрдә калган еллар кайтавазы

Үткән гасырның алтмышынчы еллар ахырында газетада әдәби темаларга багышланган язмалар еш бирелгән, бу Алабугада иҗат тормышының кайнаганлыгын күрсәтеп торучы бер дәлилдер.

Даими чыгып килгән рубрикалар, мәсәлән: “Әдәби сәхифә”, “Әдәби бит”, “Әдәби почмак”, “Безнең календарь”да шигырьләр, әдәби әсәрләрдән өзекләр куела, әдәбияткә кагылышлы вакыйгалар, шагыйрь һәм язучыларның тормышы турында язмалар басыла.

Үткән җомга санында урнаштырылган Сабир Сафиуллин фотосыннан күренгәнчә, арада күренекле татар шагыйре Хәсән Туфан да бар. Бу фото 1958 елга карый. Ул шул елның 4 июнендә Абдулла Әхмәт һәм Әхмәт Юныс белән Алабугага килгән булган. Уналты ел төрмәдә һәм сөргендә булганнан соң, Хәсән Туфан  (1900-1981) 1956 елда Казанга кайта. Аны татарлар яшәгән һәр төбәккә чакыра башлыйлар. (Алабугада укытучылар институты  һәм“Алга” газетасы каршында эшләүче иҗат түгәрәгенә йөрүчеләр әледән-әле  Татарстан Язучылар берлегеннән язучылар, шагыйрьләр белән очрашып тора). 1958 елның 8 июнь санында газетада “Язучылар белән очрашу”, 11 июнь санында “Файдалы очрашу” дигән язма бар. “Бу кичәдә актлар залында утыручылар арасында без дә, беренче курсны тәмамлап килүче рус-татар бүлеге студентлары да, бар идек. Хәзер дә күз алдымда: сәхнәдә, трибуна янында ак чәчле, озынча ак йөзле, озын гына буйлы, үзенә генә хас самими, сөйкемле елмаюы белән Хәсән Туфан басып тора”, – дип яза АДПИ галиме Наип Лаисов “Татар язучылары – Алабугада” (Алабуга, 2008 ел) исемле китабында.

Алабугада булган көннәрендә башкала кунаклары укытучылар институты, культура-агарту училищесе студентлары белән очраша, Мортта чыгыш ясыйлар һәм авыл Сабан туенда булырга өлгерәләр. Шәһәрдә очрашулар барышында Хәсән Туфан җирле иҗатчыларның газетада дөнья күргән шигырьләрен анализлый.

Шул ук елның ноябрендә Алабуга педагогия институты җитәкчелеге чакыруы буенча әдәбият галиме, тәнкыйтьче, легендар шагыйрь Муса Җәлилнең намуслы исемен илгә кайтару өчен барын да эшләгән Гази Кашшаф (1907-1975) килә. (Быел 15 апрельдә тууына 110 ел булды). Газета битләрендә аның югары уку йортында лекцияләр укуы турында мәгълүмәт бирелә, институт каршындагы әдәби түгәрәк әгъзаларының язмалары урнаштырыла.

1963 елда, Алабугада шул заман яшьләренең яраткан шагыйре, җыр текстлары авторы һәм новеллалар, очерклар язучы Мәхмүт Хөсәен (1923-1883) булып китә. Газетаның 19 сентябрь санында Мәхмүт Хөсәеннең Псәй авылында булуы турында язма бирелә.

1964 елның җәендә шәһәр мәдәният тормышында зур вакыйга күзәтелә: татар әдәбияте атналыгы уздырыла. Бирегә язучылардан Әмирхан Еники, Габдрахман Минский. Фатих Хөсни, шагыйрьләр Әхмәт Исхак, Әхмәт Юныс, Маннур Саттаров, галим, тәнкыйтьче Рафаэль Мостафин килә. Алабугада яшәүче әдәбият галиме һәм шагыйрь Кәрим Рәшидов (Җаманаклы), язучылар Эдуард Касыймов, Сергей Ефремов, шагыйрь Егор Уткин аларны җылы каршылый. Гомумән, каләм ияләре белән очрашулар тынып тормый.

Мондый чаралар алабугалыларны кызыксындырмый калмый, билгеле. Язучылар авылларга да йөрүләрен дәвам итә. 1965 елда “Яшәү белән үлем арасында” әсәре авторы Нәби Дәүли Морт клубында чыгыш ясый. (Бу турыда “Яңа Кама”ның 19 февраль санында языла). Партия кушуы буенча куелган таләпләр кырыс булса да, бу чорда иҗат ителгән әсәрләр әдәбият тарихында  тирән эз калдыра.

Беренче иҗат җимешләрен “Алга” газетасы битләрендә чыгарып  килгән институт студенты Индус Сирматов, китапханә техникумында укыган Сәлисә Гәрәева, Рәфкать Кәрами танылган язучы булуга ирешә.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 февраля 2018 в 08:19
    Көрәш – милләтебезнең йөзек кашы 15нче февральдән 17сенә кадәр Алабугада “Сабантуй” журналы призына 2002-2003нче елда һәм 2004-2005нче елда туган үсмерләр арасында көрәш буенча Татарстан Республикасы беренчелеге узды. Көрәштә Татарстан Республикасының 35 шәһәр һәм районнарыннан 500дән артык спортчы катнашты.
    5
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 08:17
    Кышкы кечкенә олимпиадалар гөрли Балачак – олылар тормышының кечкенә, әмма үзенчәлекле күчермәсе. Олылар дөньясы балаларга үрнәк, өлге булып тора. Юкка гына балалар олылар тормышыннан алынган үзенчәлекле дөнья тудырып, “сатучылы”, “әниле-кызлы”, “укытучылы” кебек уеннарны уйнамыйлар.
    7
    0
    0
  • 18 февраля 2018 в 21:21
    Татарстанның бакчачылык берләшмәләрен үстерүгә 150 миллион сум тотылган Республика программасында 20ләп районның бакчачылык берләшмәләре катнаша.
    19
    0
    0
  • 16 февраля 2018 в 15:45
    В Елабуге состоится концерт мастеров искусств Завтра в 18.30 в городском Дворце культуры состоится концерт мастеров искусств.
    45
    0
    0
  • 16 февраля 2018 в 12:00
    Үкенечле ядкяр Беренче мәртәбә Язиләнең фотоальбомында буш калган бу битне Нурзифа Х классны тәмамлаган, инде кулга аттестатлар алган, котлаулар тыңлаган һәм хушлашу кичәсе узган көнне, дөресрәге, туып килүче иртәне күргән иде.
    39
    0
    0
  • 16 февраля 2018 в 11:00
    ...Кайнар белен – иң яхшы ашамлык! Май чабу атнасы тиздән ахырына якынлаша, ләкин әле беленнәр белән сыйланыр өчен безнең тагын өч көн бар.
    39
    0
    0
  • 16 февраля 2018 в 10:00
    Бокс – ул яшәү рәвеше Казанда 2004-2005 елгы үсмерләр арасында бокс буенча Татарстан Республикасы беренчелеге узды.
    39
    0
    0
  • 16 февраля 2018 в 08:51
    Алабугалылар сорауларына җавап алды Алабуга шәһәр мәдәният сараенда Ветераннар советының җәмәгать кабул итүе булды.
    39
    0
    0
  • 23 октября 2017 в 14:24
    Защити себя!
  • 18 февраля 2018 в 21:21
    Татарстанның бакчачылык берләшмәләрен үстерүгә 150 миллион сум тотылган Республика программасында 20ләп районның бакчачылык берләшмәләре катнаша.
    19
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 08:17
    Кышкы кечкенә олимпиадалар гөрли Балачак – олылар тормышының кечкенә, әмма үзенчәлекле күчермәсе. Олылар дөньясы балаларга үрнәк, өлге булып тора. Юкка гына балалар олылар тормышыннан алынган үзенчәлекле дөнья тудырып, “сатучылы”, “әниле-кызлы”, “укытучылы” кебек уеннарны уйнамыйлар.
    7
    0
    0
  • 20 февраля 2018 в 08:19
    Көрәш – милләтебезнең йөзек кашы 15нче февральдән 17сенә кадәр Алабугада “Сабантуй” журналы призына 2002-2003нче елда һәм 2004-2005нче елда туган үсмерләр арасында көрәш буенча Татарстан Республикасы беренчелеге узды. Көрәштә Татарстан Республикасының 35 шәһәр һәм районнарыннан 500дән артык спортчы катнашты.
    5
    0
    0