Гаиләдә белем бирү контроль астында: балалар омбудсмены закондагы үзгәрешләрне аңлатты

Визит кысаларында алар гражданнарны кабул иттеләр. Аларга опека рәсмиләштерүгә, сирәк авырулы балага ярдәм итү зарурлыгына, шулай ук мөмкинлекләре чикләнгән бала тәрбияләүче гаиләгә социаль ярдәм күрсәтүгә кагылышлы сораулар белән дүрт кеше мөрәҗәгать итте.

Очрашу барышында актуаль темага — гаиләдә белем бирүгә аерым игътибар бирелде. Бу мәсьәлә буенча үзенең борчылуын 8 нче мәктәп директоры Илшат Зәйнаков белдерде.

«Мәктәптән читтә белем алучы балаларда йомгаклау аттестациясенең түбән күрсәткечләре — бу борчулы тенденция. Баланы гаиләдә белем бирүгә күчерү кирәклеген ата-аналар документлар белән расларга мәҗбүр булсын өчен гамәлдәге законнарга үзгәрешләр кертергә телибез. Мәсәлән, медицина күрсәтмәләре яки көндезге мәктәп укуын оештыру мөмкинлеге булмаган ерак җирләрдә яшәү факты белән», — дип билгеләп үтте Илшат Зәйнаков.

Директор сүзләренчә, проблема онлайн-мәктәпләрнең һәрвакытта да үз квалификациясен раслый алмаганлыгында. Нәтиҗәдә, гаиләдә белем алучы балалар еш кына төп һәм бердәм дәүләт имтиханына (ОГЭ, ЕГЭ) түбән белем дәрәҗәсе белән килә.

Светлана Захарова бу борчылуны хуплады, проблема берничә тапкыр тикшерелде һәм аңа аерым игътибар бирү зарурлыгы туды, дип билгеләп үтте.

«Укуның мондый формасы баланың сыйфатлы белем алуга хокукын кыса икән, без закон дәрәҗәсендә эш итәргә тиеш. Шуңа күрә без түгәрәк өстәлне республикабыздан РФ Дәүләт Думасы депутатлары, ТР Дәүләт Советының Мәгариф комитеты белән берлектә уздырырга һәм системаны үзгәртү буенча закон инициативасы белән чыгарга карар кылдык. Әгәр бала, мәсәлән, аттестация тапшырмаса, ул гадәти уку процессына кайтырга тиеш», — дип ассызыклады Светлана Захарова.

Шулай ук балалар омбудсмены кабул итү вакытында сирәк авырулы балаларга ярдәм итүгә кагылышлы мәсьәләнең күтәрелүен билгеләп үтте, бу теманың даими игътибар кырында калуын һәм бюджетны караганда ТР Хөкүмәте дәрәҗәсендә күтәреләчәген раслады.

Визит барышында башкала кунаклары балигъ булмаганнар эшләре һәм аларның хокукларын яклау комиссиясенең киңәйтелгән утырышында катнашты. Катнашучыларның игътибар үзәгендә ике төп мәсьәлә: опека һәм попечительлек бүлегенең эш нәтиҗәсе һәм социаль ятимлекне профилактикалау чаралары булды.

Социаль яктан куркыныч хәлдә булган гаиләләр белән комплекслы эшләүгә аерым басым ясалды.

Агымдагы вәзгыять һәм ирешелгән нәтиҗәләр турында опека һәм попечительлек бүлеге башлыгы Ангелина Шантурова сөйләде:

«Быелның 1 октябренә бүлектә 9 бала исәпкә куелган иде. Дүрт очракта ата-аналар хокукларыннан мәхрүм ителгән яки чикләнгән, биш очракта — ата-аналар үлгән. Әгәр бу санны 2023 ел мәгълүматлары белән чагыштырсак, без уңай динамика күзәтәбез — күрсәткеч кимеде. Безнең бөтен эшебез ятимлекне булдырмауга, бала өчен туган гаиләсен саклауга юнәлдерелгән».

Билгеләп үтелгәнчә, социаль ятимлекнең төп сәбәбе элеккечә ата-аналарның алкоголь куллануы булып кала. Бу һәлакәтле күренешкә каршы көрәшү өчен районда «Аеклык ноктасы» проекты гамәлгә ашырыла.

«Әлеге проект ярдәмендә 2024 елда 6 кеше дәвалану курсы узды, бу 17 балага үз гаиләләрендә калырга мөмкинлек бирде, — дип конкрет саннар китерде Ангелина Шантурова. — 2025 елда 7 ата-ана дәвалануны тәмамлады, 19 бала якыннарыннан аерылмады. Мондый һәр гаилә белән бик зур эш алып барыла: эшкә урнашуда ярдәм итү, пособиеләр рәсмиләштерү, психологик ярдәм күрсәтү. Дәвалану чорында балаларны кайбер очракларда вакытлыча приютка урнаштырдык».

Дәүләт ятим балаларны һәм ата-ана каравыннан мәхрүм калган балаларны торак белән тәэмин итү буенча үз йөкләмәләрен үтәвен дәвам итә, дип ассызыкладылар очрашуда. Соңгы биш елда аларга 62 фатир бирелгән. Ел ахырына кадәр Болгар урамындагы яңа йортта тагын 15 кеше өй туе үткәрә алачак.

Шулай ук Светлана Захарова һәм Илсөяр Гарифуллина берничә социаль учреждениедә булдылар. Алар арасында Алабуга балалар йорты да бар. 
Учреждение белән танышу директор Зинаида Сперанская үткәргән экскурсиядән башланды. Кунаклар тәрбияләнүчеләрнең тормышы, укуы һәм үсеше өчен тудырылган шартларны шәхсән күрә алдылар.

Балалар белән турыдан-туры очрашу аеруча дулкынландыргыч момент булды. Балалар йортында тәрбияләнүчеләр кунакларга үзләренең көндәлек эшләре, мавыгулары, иҗади уңышлары һәм киләчәккә планнары турында сөйләделәр. Бу тере, формаль булмаган диалог учреждениедәге реаль атмосфераны аңлау өчен мөһим булды.

Балалар белән аралашканнан соң, очрашу эшлекле юнәлештә дәвам итте. Светлана Захарова һәм Илсөяр Гарифуллина тәрбияләнүчеләрнең шәхси эшләрен җентекләп карадылар, җитәкчеләр һәм педагоглар белән аларның киләчәк тормыш перспективалары һәм белем бирү маршрутлары турында фикер алыштылар.

Балалар йорты коллективы өчен бу очрашу турыдан-туры республика дәрәҗәсендәге вәкилләргә профессиональ сораулар бирү һәм һәр балага ярдәм итүгә һәм уңышлы социализацияләүгә юнәлдерелгән эш буенча конкрет тәкъдимнәр алу өчен мөһим мөмкинлек булды.